Reklam
Reklam
Hürbakışım l Denizli Haber Sitesi -
$ DOLAR → Alış: 5,82 / Satış: 5,84
€ EURO → Alış: 6,55 / Satış: 6,57

KÜLLİYE

KÜLLİYE
  • 03.11.2018
  • 107 kez okundu
Reklam
Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlüğüne göre “Külliye bir caminin çevresinde cami ile birlikte kurulmuş (da-rülhadis) yani medrese,  (da-rülkurra) yani  Kur’an okuma yöntemlerini öğreten medrese bölümü, türbe, kütüphane, hamam, sebil,  (da-rülziyafe) yani aşevi, (da-rüşşifa) yani hastane, ( tabhane) yani misafirhane , (arasta) yani çarşı, okul,  tekke, zaviye binalarından oluşan yapıların bütünü” dür.

İslam toplumunun oluşumunda şehirlerde mahalle hayatı külliyeler çevresindeki mimari yapıda yoğunlaşıyordu. Yani başka bir deyişle külliyeler genellikle sultanlar veya üst düzey yöneticiler tarafından yaptırılan sosyal sorumluluk merkezleri idi.
İstanbul’da bazı tarihi camiler, diğerlerinden ilk bakışta hemencecik diğerlerinden ayrılıverirler. Onlara “Selâtin cami” denir. Selâtin
cami, sultanlar tarafından yaptırılan cami demektir.
Osmanlı ailesinden bir padişah, şehzade, sultanın hanımı, annesi veya evlenmemiş kızı için yapılan bir camiye “selâtin cami” adı verilir.
Bu camilerin en ayırıcı özelliği, iki ve daha fazla minareye sahip olmasıdır. Bu, tarihi bir gelenektir. Buna en iyi örnek Mimar Sinan tarafından yapılan Kanuni’nin kızı Mihrimah Sultan camileridir. Üsküdar Mihrimah Sultan camii çift minareli iken, bilahare Rüstem Paşa evlenmesinden sonra yapılan Edirnekapı Mihrimah Sultan camii tek minarelidir.
Selâtin cami olmayan hiçbir camiye ikinci bir minare yapılamaz. Bu gün bırakın bu özelliğe dikkat etmek kubbe ile minare arasında ki altın oran bile dikkate alınmamakta ve estetikten yoksun yapılar ortaya çıkmaktadır.
 Üsküdar Mihrimah Sultan, Valide-i Atik, Ortaköy (Büyük Mecidiye), Yeni Cami, Nuru Osmaniye gibi camiler, selâtin camilerdendir.
İstanbul’un Selâtin camileri içinde şöyle bir sıralama vardır:
En önemlisi Ayasofya Camii’dir.  Çünkü İstanbul’un fethini temsil eder.
Daha sonra Fatih Camii gelir. İstanbul’un Fatih’i tarafından inşa ettirilmiştir.
Daha Sonra Süleymaniye, ondan sonra da Sultanahmet gelir. Bunların haricinde İstanbul’da değişik büyüklüklerde birçok külliye mevcuttur.
Osmanlı toplumunda külliyeler, halkın ihtiyaçlarını karşılamak için, bu görevin devletin sorumluluğunda olmadığı anlayışıyla, başta hükümdar ve aileleri olmak üzere, siyasi ve ekonomik güce sahip kişiler tarafından, vakıf sistemi içerisinde inşa edilmişlerdir.
Külliyeleri oluşturan yapı topluluğunun merkezinde yer alan camiler ve avluları, Doğan Kuban hocaya göre “Osmanlı’nın kamusal alanları” olarak kabul edilebilir.
Halkın ve yöneticilerin, birbirlerini görmesi, varlıklarını duyurması, bu mekânlarda gerçekleşmiştir. “İstanbul’daki külliyelerin büyük dış avluları, İstanbul’un forumlarıdır. Roma ve Bizans dönemlerinin yapılarla çevrili kent meydanı kavramı, İslam toplumunun her şeyi din bağlamında tanımlamaya çalışan sosyal sistemini yansıtarak, insanların toplanacağı alanları camiler çevresinde oluşturmuştur.”
İstanbul’daki Osmanlı külliyelerinin camileri, iç mekânları, iç ve dış avluları ile İstanbul’un şehir meydanlarına açılan “kamusal alanlar” oluşturmuşlardır. İbadet, eğitim, sağlık gibi ihtiyaçları için külliyelere gelen halk, ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra, herkese her zaman açık olan camilerde ve avlularında bir araya gelmiş, tartışmış, sohbet etmiş, kimi zaman yönetimi eleştirmişlerdir. Bu mekânlarda, kendilerini, Osmanlı toplumunu temsil ettikleri gibi, mekânların temsil ettiği Osmanlı üst kimliğiyle de iletişime geçmişlerdir.
Günümüzde külliye kelimesi değişik mekânlar için kullanılmaya başladığından aklıma böyle bir yazı yazmak geldi.
İslami bir işlevi belirten bir kavram olarak  “Külliye” bu coğrafyalarda fonksiyonu ne kadar geniş olursa olsun ve mekânı ne kadar
büyük olursa olsun yönetimsel bir yer için kullanılmamıştır.
Örneklemek gerekirse ne en tepe erk sahibi Sultanın nede Sadr-ı Azam’ın oturduğu ve yönettiği mekânlar için külliye kavramı kullanılmamıştır.
Üçyüzbin metrekarelik içinde yaklaşık dört bin kişinin yaşadığı Topkapı, yüzonbin metrekare alana sahip Dolmabahçe ve beşyüzbin metrekare alana sahip Yıldız sadece “Saray” olarak anılmıştır. Günümüzde ise bu alanlara büyüklükleri ve fonksiyon farlılıklarından dolayı “kompleks” adı da verilmektedir. Yıldız Saray Kompleksi gibi,
Aslında bu yazı bir kültür yazısı ve muhatabı da kültürle ilgilenen bakanlık olması gerekir. Zira dil kültür öğelerinin bekli de en önemlilerinden biridir.
Acaba bu kamu otoritesi ne düşünüyor

Etiketler:

Reklam
İLK İBB MECLİS TOPLANTISI
BAŞKAN GÖKHAN YÜKSEL, EKREM İMAMOĞLU BAŞKANLIĞINDAKİ İLK İBB MECLİS TOPLANTISI’NA KATILDI Kartal Belediye Başkanı Gökhan Yüksel, Ekrem İmamoğlu Başkanlığındaki ilk...
23 NİSAN COŞKUSU TÜM KARTAL’I SARDI
Kartal Belediyesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 99. kuruluş yıl dönümünü ve Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün dünya çocuklarına armağan...
KARTALLI MİNİKLER DÜŞLERİNİ RESİM İLE ANLATTI
Kartal Belediyesi Kreşler Müdürlüğü’ne bağlı kreşlerde eğitim gören 6 yaş grubu öğrencilerin hazırladığı “Düşlere Yolculuk” adlı resim sergisi, ziyarete açıldı....
TGF: 23 NİSAN MİLLİ BİRLİĞİMİZİN NİŞANESİDİR
Türkiye Gazeteciler Federasyonu Genel Başkanı Yılmaz Karaca, demokrasilerde meclislerin önemine dikkat çekerek, ulusal egemenliğe dayalı yönetim biçiminin, medeni dünyanın vazgeçilmez...
23 NiİSAN URLA’DA ÇOŞKUYLA KUTLANDI
23 Nisan Urla’da coşkuyla kutlandı 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Urla Cumhuriyet Meydanı’nda yapılan törenle coşkuyla kutlandı. 23...
KUŞADASI’NDA ÇİFTE KUTLAMA
Kuşadası Belediyesi 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlaması ile T.C. ibaresinin belediye hizmet binasında yeniden yer almasını aynı...
BAŞKAN YÜKSEL PROTESTOYA KATILDI
BAŞKAN GÖKHAN YÜKSEL, GENEL BAŞKAN KEMAL KILIÇDAROĞLU’NA DESTEK İÇİN DÜZENLENEN PROTESTOYA KATILDI Kartal Belediye Başkanı Gökhan Yüksel, Cumhuriyet Halk Partisi...
23 NİSAN’DA ÇOCUKLAR BAŞKAN OLDU
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda Belediye Başkanı çocuklar oldu. Menteşe’de Başkanlık koltuğuna oturan çocukların ilk istekleri yeşil alanların...
“MİLLİ İRADENİN LİNÇ EDİLMESİNE ASLA İZİN VERMEYECEĞİZ”
HP Denizli Milletvekili Kazım ARSLAN:“MİLLİ İRADENİN LİNÇ EDİLMESİNE ASLA İZİN VERMEYECEĞİZ” Gazi Meclis, onurla ve gururla kutlanması gereken milli iradenin...
ÇİÇEK MAKAM KOLTUĞUNDA
BAŞKAN ÖRKİ MAKAMI, ÇOCUK BAYRAMINDA ÇİÇEK’E DEVRETTİ Pamukkale Belediyesi’nde 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı nedeniyle tören düzenlendi. Başkan...
KILIÇDAROĞLU’NA DESTEK ZİYARETİ
BAŞKAN GÖKHAN YÜKSEL’DEN GENEL BAŞKAN KEMAL KILIÇDAROĞLU’NA DESTEK ZİYARETİ Kartal Belediye Başkanı Gökhan Yüksel; Adalar Belediye Başkanı Erdem Gül, Beşiktaş...
ATIK PİL TOPLAMA YARIŞMASI
Menteşe Belediyesi’nin Muğla Çevre Geliştirme Derneği ile 5’incisini düzenlediği okullar arası ödüllü atık pil toplama yarışması 30 Nisan 2019 Salı...
KARTAL’DA 23 NİSAN ÇOŞKUSU
KARTALLI ÇOCUKLAR 23 NİSAN COŞKUSUNU DOYASIYA YAŞAYACAK Türkiye’nin en fazla kreşine sahip olan Kartal Belediyesi, Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal...
MEYDAN ÇOCUKLARIN
Marmaris Belediyesi’nin çocuklar için düzenlediği 23 Nisan kutlamaları 20 Nisan Cumartesi günü başladı. 19 Mayıs Gençlik Meydanı’nın ev sahipliği yaptığı...
BAYRAMIN TADI BURUNUCU’NDA ÇIKAR
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Marmaris’te bir çok etkinlikle kutlanacak. Çocukların neşeyle zaman geçirecekleri adreslerden biri de Burunucu...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ